Polecana literatura
Serce Bieszczadów!

Posts Tagged ‘Kraków’

Kraków w pigułce

Kraków – można by o tym mieście zrobić całą stronę internetową, publikować wielotomowe przewodniki, tworzyć rozbudowane galerie zdjęć. Trudno w jednym poście napisać to co warto w Krakowie zobaczyć, zwiedzić… Zawsze coś się pominie, o czymś się zapomni. Wielkie muzea, zabytki polskiej kultury i sztuki, świadkowie historii. Niech to więc będzie subiektywny wpis o tym co warto wybrać, gdy na zwiedzanie dawnej stolicy Polaków ma się tylko jeden dzień. Taki Kraków w pigułce.

Oczywistym jest, że Kraków to Rynek Główny z najstarszym centrum handlowym w Polsce, czyli Sukiennicami. Rynek będący centrum życia miasta od wielu wieków, a na pewno od czasów jego lokacji w XIII wieku, również dziś zdaje się znajdować w centrum wydarzeń. Tłum turystów zmieszany z miejscowymi, przejeżdżającymi nieustannie we wszystkich kierunkach powozami, krążącymi radiowozami i ogólnym harmidrem, może być nieco męczący, ale Krakowa niestety inaczej nie da się zwiedzać. Jest to najbardziej popularne wśród turystów zagranicznych miasto polskie. Rynek przyciąga ich setki tysięcy. Dlatego też trudno zrobić zdjęcie przy pomniku Adama Mickiewicza bez  obcych osób w kadrze. Niemniej wszystko to tworzy specyficzny klimat tego miejsca. Handlujące na rynku, właściwie nie wiadomo od kiedy, kwiaciarki, wszechobecne gołębie. Trzeba pokręcić się trochę po uliczkach Starego Miasta, pospacerować Floriańską, Grodzką, żeby poczuć magię tego miejsca. A co wybrać na jednodniowe zwiedzanie…?

My zrobiliśmy spacer z Kazimierza przez Wawel na Stare Miasto. Na Kazimierzu warto być, zobaczyć jak się zmienił w ciągu ostatnich latach. Teraz to modna dzielnica, niegdyś mordownia. Kazimierz to oczywiście dawna dzielnica żydowska, nazwana od imienia Kazimierza Wielkiego, który dał Żydom prawo do ulokowania się pod ówczesnym Krakowem. Kazimierz był długo oddzielnym miastem, aż w końcu na skutek zmiany nurtu Wisły i ekspansji Krakowa stał się jego częścią. Dzisiejszy Kazimierz stara się nawiązywać do dawnej tradycji. Na Szerokiej właściciele kamienic i lokali starają się wpisać w estetykę żydowskiej dzielnicy. Społeczność żydowska wciąż modli się w pięknej renesansowej synagodze Remuh – aktualnie remontowanej. Synagoga ta wybudowana w XVI wieku za zezwoleniem króla Zygmunta II Augusta służyła pierwotnie wyłącznie fundatorowi i jego rodzinie. Po przebudowie w XIX wieku i jej powiększeniu przetrwała w niezmienionym kształcie do dzisiejszych czasów. W okresie II wojny światowej została znacznie zdewastowana. Później ją odrestaurowano. W 1968 r. synagogę odwiedził ówczesny kardynał krakowski Karol Wojtyła. Bima która znajduje się we wnętrzu synagogi jest rekonstrukcją przedwojennej bimy, zniszczonej i prawdopodobnie przetopionej przez nazistów. Przy synagodze znajduje się dawny kirkut – cmentarz żydowski założony w 1533 roku.

Na Szerokiej warto odwiedzić także Starą Synagogę – obecnie oddział Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Jej nazwa ma związek z faktem wybudowania tej synagogi już w XV wieku, co czyni ją najstarszą synagogą w Krakowie i jedną z najstarszych w Polsce. Do okresu II wojny światowej była centralną synagogą w dzielnicy żydowskiej. Została zbudowana w stylu gotyckim, a po pożarze w XVI w. została odbudowana w stylu renesansowym. W synagodze tej w 1794 r. przemawiał do Żydów Tadeusz Kościuszko wzywając ich do udziału w powstaniu i walce o niepodległość Polski. Synagoga kilka razy paliła się, była remontowana i odbudowywana. Na początku XX wieku teren wokół synagogi został obniżony do poziomu z XVI-XVII wieku. W okresie II wojny światowej synagoga została kompletnie zdewastowana przez Niemców, jej wyposażenie rozkradziono i wywieziono. W jej pomieszczeniach zorganizowano magazyn. Po wojnie synagogę odrestaurowano a aktualnie mieści się tam muzeum. Ekspozycja w głównej sali poświęcona jest samej synagodze oraz judaizmowi i świętom judaistycznym. Wśród eksponatów obejrzeć można bimę, miejsce po aron-ha-kodesz, elementy tradycyjnego stroju żydowskiego, elementy używane do obrzędów judaistycznych. Babiniec południowy zawiera wystawę poświęconą życiu rodzinnemu i prywatnemu, gdzie znajdują się eksponaty związane z ceremoniami rodzinnymi, obrzędami prywatnymi.

Na Kazimierzu znajduje się jeszcze druga czynna krakowska synagoga. Jest to synagoga Tempel – reformowana synagoga wybudowana w XIX wieku. Jej bryła nawiązuje do architektury judaistycznej w stylu neorenesansowym. Zaskoczeniem dla zwiedzającym może być wnętrze – bardzo bogato zdobione, pełne pozłacanych i kolorowych elementów, stylizowanych wzorów, polichromii. Synagoga ta służyła pierwotnie mniej ortodoksyjnym Żydom, którzy dopuszczali możliwość asymilacji z ludnością polską. W synagodze zdarzało się głoszenie kazań po polsku i niemiecku. Ortodoksyjni Żydzi krytykowali ten nurt judaizmu. Obecnie synagoga służy całej społeczności żydowskiej Krakowa. Będąc na Kazimierzu koniecznie trzeba ją zwiedzić.

Spacerując dalej po Krakowie nie sposób pominąć wzgórza wawelskiego. Kolebka polskości, siedziba królów, symbol I Rzeczpospolitej. Dzisiaj jedno z najważniejszych miejsc świadczących o tysiącletniej historii narodu i państwa polskiego, będące wyrazem dorobku kulturowego i religijnego Polaków. Zamek na Wawelu można zwiedzać długimi godzinami. Osobom które mają wystarczająco dużo czasu na pewno warto polecić wizytę w apartamentach prywatnych, we wnętrzach w których ukryto unikatowe arrasy i inne znakomite zabytki sztuki. Trudno też pominąć katedrę na Wawelu, która poza wyjątkową wartością architektoniczną i kulturową, jest miejscem spoczynku królów i władców Polski. Wizyta nie może obyć się bez wdrapania się do dzwonu Zygmunta. Nie tylko po to, by zgodnie z legendą wypowiedzieć swe życzenie trzymając serce dzwonu lewą ręką, ale także by uzyskać możność podziwiania Krakowa z góry i zobaczyć jak wygląda ten legendarny dzwon, którego dźwięk stał się przez lata symbolem narodowych radości, smutków i żali.

No a dla dzieci…? Oczywiście Smocza Jama ze smokiem wawelskim strzegącym u podnóża wzgórza wejścia do jaskini. Wejście do Smoczej Jamy jest płatne. Bilety kupuje się w kasie na wzgórzu i również ze wzgórza rozpoczyna się zwiedzanie. Wejście znajduje się w pobliżu Baszty Złodziejskiej. Na początku trzeba pokonać w dół liczne kręte schody, by na końcu wejść do ogromnej pieczary, ładnie podświetlonej punktowymi lampami. Dzieci będą zachwycone.

Początki Zamku na Wawelu sięgają już XI i XII w. kiedy na wzgórzu wybudowano pierwsze zabudowania, a później zamek o charakterze obronnym. W późniejszych wiekach zamek był kilkukrotnie przebudowywany i powiększany. Swój dzisiejszy renesansowy charakter zamek zawdzięcza przebudowie zainicjowanej przez Aleksandra Jagiellończyka i Zygmunta I Starego. W budowie udział brali architekci włoscy. Późniejsze burzliwe dzieje zamku targały jego losami. Był on obiektem dewastacji podczas potopu szwedzkiego, kilkukrotnie palił się. W niszczeniu tej wyjątkowej budowli udział brali zaborcy, a później okupanci niemieccy. Po II wojnie światowej podjęto dzieło odbudowy zamku czego efekt można podziwiać dzisiaj.

Dzisiejszy zamek na Wawelu to przede wszystkim ogromne muzeum sztuki. Muzeum, którego już same wnętrza stanowią wyjątkowy wyraz dorobku kulturowego. Szczególnie warte uwagi są reprezentacyjne komnaty królewskie, prywatne apartamenty królewskie, skarbiec koronny i zbrojownia. Pomieszczenia te zdobione stiukami, plafonami, stropami kasetonowymi, wśród których podziwiać można zabytkowe meble, obrazy, ceramikę i oczywiście słynne arrasy, powinny być celem celem każdego Polaka – niczym Mekka i Medyna dla muzułmanina.

Podobnie katedra na Wawelu – świątynia symbol. Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława jest historycznym miejscem koronacji polskich królów i miejscem ich spoczynku. Podziwiana dzisiaj budowla zaczęła powstawać w XIV wieku – na zgliszczach wybudowanej jeszcze za czasów Bolesława Śmiałego pierwszej świątyni.  Budowla powstała w stylu gotyckim. W późniejszym czasie było kilkukrotnie rozbudowywana głównie poprzez dodawanie kolejnych kaplic, spośród których do najznakomitszych należy kaplica zygmuntowska nakryta złoconą kopułą. We wnętrzach katedry znajdują się grobowce m.in. św. Stanisława – patrona Polski, a także sarkofag Władysława Łokietka i jego syna Kazimierza Wielkiego oraz nagrobek królowej Jadwigi Andegaweńskiej. Kościelne krypty kryją szczątki wieszczów polskich, a także królów i znakomitych Polaków jak Tadeusz Kościuszko, książę Józef Poniatowski czy Józef Piłsudski, a także pochowanych w 2010 r. Lecha i Marii Kaczyńskich. U szczytu wieży katedralnej zawisł dzwon Zygmunta – potężny 11-tonowy odlew powstały w 1520 r.

Wawel góruje nad Starym Miastem Krakowa. Zabytkowe założenie urbanistyczne wypełnione klimatycznymi uliczkami, wśród których powstały potężne kościoły lub mniejsze kaplice.  Obszar został wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.  Nie sposób wskazać wszystkich miejsc, gdzie warto i należy pójść. Zwiedzanie Starego Miasta to kolejne godziny które trzeba poświęcić. Na pewno godnym polecenia jest galeria sztuki i dzieł zgromadzonych w oddziale Muzeum Narodowego w Sukiennicach. Podobnie nie sposób pominąć wyjątkowej kolekcji Muzeum Czartoryskich ze słynnym dziełem Leonarda da Vinci. Trudno nie pospacerować Floriańską, gdzie mieści się Dom Matejki.

Rynek Główny Starego Miasta jest jednym z największych placów tego typu w Europie. Zabytkowy budynek Sukiennic dzieli rynek na dwie części. Same Sukiennice w dzisiejszym kształcie powstały w XVI w., przebudowane później w wieku XIX. Wewnątrz znajdują się dziś dwa rzędy kramów z pamiątkami.

Pod płytą rynku znajduje się najnowocześniejsze muzeum Krakowa „Podziemia Rynku” prezentujące historię tego wyjątkowego miejsca, którego opis znajduje się również na naszym blogu.

Kościół Mariacki pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny został wybudowany w XIV i XV wieku w stylu gotyckim. Jest osobliwością samą w sobie. Zupełnie wyjątkowe jest wnętrze kościoła – bogato pomalowane i ozdobione. Niewątpliwie największym skarbem świątyni jest XV-wieczny gotycki ołtarz Wita Stwosza. Potężne dzieło średniowiecznej sztuki sakralnej do dziś zachwyca swym kunsztem. Ołtarz składa się ze sceny głównej i dwóch skrzydeł. Autor wyrzeźbił w niej ponad 200 postaci, które znajdują się na łącznie 19 scenach. Sam ołtarz można podziwiać godzinami, choć trzeba koniecznie także zwiedzić cały kościół mariacki.

Trudno zwiedza się sam Kraków z dziećmi. Jak każda tego typu aktywność, jest to długi i męczący spacer. Starsze dzieci być może uszanują wyjątkowość miejsca i wagę podziwianych zabytków. Młodsze bardziej będą pewnie zainteresowane smokiem wawelskim. Bez względu na wiek warto zwiedzić podziemia rynku bo tamtejsza multimedialna wystawa zainteresuje każdego. Niestety wizytę trzeba zaplanować. Rezerwacja na pewno przyda się w Podziemiach Rynku, a żeby zwiedzać apartamenty królewskie na Wawelu warto przyjść wcześniej bo bilety mogą być szybko wykorzystane. Krakowa nie sposób zwiedzić w jeden dzień. Trzeba tu wracać, odkrywać go na nowo, zaglądać do kolejnych miejsc. Tak też z pewnością zrobimy…

Jeżeli ktoś będąc w Krakowie chciałby spędzić dzień na zwariowanej zabawie, to polecamy również Dinozatorland, który również opisujemy na naszym blogu. Warto również zawitać do Wadowic i zjeść tam słynne kremówki.

Podziemia Rynku w Krakowie

Będąc w Krakowie koniecznie trzeba poświęcić przynajmniej kilka godzin na zwiedzanie najnowszego muzeum Podziemia Rynku znajdującego się pod krakowskim rynkiem. Muzeum powstało w wyniku prowadzonych prac archeologicznych. W 2005 roku rozpoczęto badania, które pierwotnie miały trwać 6 miesięcy, a ostatecznie zostały zakończone w lecie 2010 r. Przez ten czas przygotowano wspaniałą ekspozycję, która pokazuje jak wyglądał Kraków przed wiekami.

Przez Kraków biegły najważniejsze szlaki handlowe Europy:  z północy na południe oraz ze wschodu na zachód. Dzięki temu miasto miało idealne warunki do rozwoju i bogacenia się. Z tego też powodu bardzo wcześnie pojawiły się tu brukowane ulice z systemami odwadniającymi. Widać to idealnie na odsłoniętych fragmentach starych ulic, które znajdują się kilka metrów poniżej obecnego poziomu rynku. Skąd taka różnica poziomów? Otóż ludzka działalność sprawiała, że poprawiano istniejące drogi zasypując poprzednie, budowano również na zgliszczach spalonych budynków. Największy przyrost nastąpił jednak w XIV wieku kiedy to nie sprzątano ulic, a zalegające nieczystości zasypywano piaskiem!

Ponieważ rozwijające się miasto potrzebowało rzemieślników, działało tu wielu kowali i złotników. W muzeum można zobaczyć rekonstrukcje warsztatów z XII wieku wzbogacone o filmy ukazujące rzemieślników przy pracy. W ciekawy sposób ukazane są również relikty spalonej osady oraz cmentarzysko z XII wieku. Najnowszą technikę zastosowano przy prezentacji dawnego kształtu najważniejszych budowli krakowskiego rynku – hologramy wyświetlają m.in. wizualizację Kościoła Mariackiego w XIII i XV wieku. Wygląd Krakowa w XV wieku przedstawia wspaniała makieta miasta.

Wrażenie robią kramy bolesławowe  z XIII wieku, które pokazują jak wyglądało codzienne życie i praca kupców. Wśród kamiennych kramów prezentowane są znalezione przedmioty – wyroby skórzane, złotnicze, monety.

Przygotowując ekspozycję muzeum pomyślano również o dzieciach. Zaaranżowano dla nich strefę dla dzieci, gdzie można pobawić się replikami starodawnych zabawek, na interaktywnych ekranach można pomóc w pracy kowalowi i skompletować strój rycerza, czy księżniczki. W sali jest również interaktywny teatr, w którym prezentowane są w ciekawy sposób legendy o Krakowie. Niestety trzeba się trochę natrudzić, by milusińscy mogli obejrzeć przedstawienie. Umieszczona gdzieś z boku tabliczka informuje o tym, że prezentację może włączyć jedynie pracownik, którego trzeba znaleźć przy kasie (a więc na początku trasy zwiedzania). Warto jednak pofatygować się trochę, by obejrzeć razem z dziećmi ciekawe przedstawienie.

W każdej części muzeum znajduje się wiele tablic interaktywnych, które prezentują historię i ciekawostki dawnego Krakowa i jego mieszkańców. Ilość przedstawianych w ten sposób informacji jest ogromna i trzeba poświęcić sporo czasu, by przeczytać wszystko. W ostatniej części znajdują się salki, w których prezentowane są filmy o znalezionych podczas prac wykopaliskowych zabytkach oraz o historii budowli Krakowa.

Planując wycieczkę do Muzeum Podziemia Rynku należy wcześniej zarezerwować bilety, gdyż ilość zwiedzających jest ograniczana i może się zdarzyć, że próbując wejść „z marszu” zabraknie biletów.

A oto krótka reklama Muzeum Podziemia Rynku:


 

O tym co warto zobaczyć „na powierzchni” Krakowa opisujemy we wpisie „Kraków w pigułce”.